Η ποιητική εμπειρία ως εγκεφαλική λειτουργία

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ 24.05.25 23:58

Σπύρος Μανουσέλης

Δύο νέα βιβλία, το «Είναι εύκολο να αλλάξουμε ζωή; Ενας νευρολόγος διαβάζει Σεφέρη» και το «Τελικά πώς πέρασε ο χρόνος; Ενας νευρολόγος διαβάζει Καβάφη», ήταν η αφορμή για να συζητήσουμε με τον συγγραφέα Γιάννη Ευδοκιµίδη για τις αδιαφανείς σχέσεις του εγκεφάλου με την ποίηση. Αυτά τα δύο βιβλία εντάσσονται σε ό,τι συνήθως περιγράφεται ως «Νευροαισθητική». Ενα διεπιστημονικό πρόγραμμα έρευνας που αμφισβητεί τον καθιερωμένο, από τις απαρχές της νεωτερικής εποχής μέχρι σήμερα, διαχωρισμό των «αιθέριων» ανθρωπιστικών επιστημών και των καλών τεχνών από τις πιο «αυστηρές» φυσικομαθηματικές επιστήμες. Εξάλλου, τα δύο βιβλία που παρουσιάζουμε καταδεικνύουν τόσο την επιτακτική ανάγκη ενοποίησης όσο και τις άκρως δημιουργικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στις… δύο κουλτούρες.

Ο αδιάλειπτα εύπλαστος ανθρώπινος εγκέφαλος

 

Τις 3 τελευταίες δεκαετίες, από όλο και περισσότερες νευροεπιστημονικές και κλινικές μελέτες επιβεβαιώνεται η αδιάληπτη παρουσία της «νευρωνικής ευπλαστότητας», η ικανότητα δηλαδή του εγκεφάλου μας να αναδιοργανώνεται και, ενίοτε, να αυτοθεραπεύεται. Και αυτό το πετυχαίνει δημιουργώντας τόσο νέες συνάψεις όσο και νέους νευρώνες. Σήμερα, αυτή η αυτοθεραπευτική ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου -καθώς και περισσότερων θηλαστικών- θεωρείται πλέον επαρκώς τεκμηριωμένη.

Ο επιστημονισμός ως σισύφεια τιμωρία

«Η πλατωνική προσέγγιση διευρύνει την επικράτεια της επιστημονικής μεθοδολογίας πέραν της περιοριστικής επαγωγικής αρχής του λογικού θετικισμού, ώστε να περιλαμβάνει όχι μόνο λογικές, απαγωγικές αποδείξεις, αλλά και την εξέταση τελεολογικών ερωτημάτων. Κατά δεύτερον λόγο, αποδέχεται τη δυνατότητα ύπαρξης μιας υπερβατικής πραγματικότητας πέραν εκείνης των αισθητών φαινομένων» υποστηρίζει ο διαπρεπής νευροεπιστήμονας Ανδρέας Κ. Παπανικολάου

Η σιωπηλή γλώσσα των φυτών

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ

Σπύρος Μανουσέλης

Από 17.3 έως 14.4 η Ελληνοαμερικανική Ενωση παρουσιάζει την ομαδική εικαστική έκθεση «Η σιωπηλή γλώσσα των φυτών» σε επιμέλεια της δρος Νίνας Φραγκοπούλου. Στόχος αυτής της ομαδικής έκθεσης είναι να αναδείξει ότι τα φυτά, με τη σιωπηλή δύναμή τους, μας υπενθυμίζουν τη στενή αλληλεξάρτηση όλων των γήινων μορφών ζωής και μας μεταδίδουν ένα άλεκτο αλλά επιτακτικό μήνυμα σεβασμού για τις μη ανθρώπινες μορφές ζωής, από τις οποίες εξαρτάται η επιβίωση και το μέλλον του είδους μας. Τα έργα 30 καταξιωμένων εικαστικών, εμπνευσμένα από την ομορφιά του κόσμου των φυτών, ανοίγουν έναν δημιουργικό διάλογο μεταξύ τέχνης και επιστήμης των φυτών.

Το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης

Πώς προέκυψε το ανθρώπινο γένος και γιατί διατηρείται στη ζωή σε έναν πλανήτη σαν τον δικό μας;
Κατέχουμε μια ειδική θέση στο Σύμπαν και το πεπρωμένο μας ορίζει να υπάρχουμε σε αυτό;
Προς τα πού οδεύουμε ως είδος και, το πιο δύσκολο ερώτημα, για ποιο λόγο;