Δεν είμαι Μηχανή, Είμαι ένα ανθρώπινο Ον

…μου έκανε εντύπωση ότι υπήρχε μια μεμβράνη ανάμεσα σε μένα και σε όλα αυτά. Μπορούσα να “βλέπω” τα θεαματικά τοπία. Ήξερα ότι ήταν θεαματικά. Όμως η εμπειρία σταματούσε στα μάτια μου. Δεν μπορούσα να την αφήσω να μπει μέσα μου. Δεν ένιωθα τίποτα. Κάτι είχε πάει στραβά μέσα μου. Θυμάμαι στιγμές από την παιδική μου ηλικία όπου και μόνο η θέα του ουρανού ή του γρασιδιού ή των δέντρων μπορούσε να με πλημμυρίσει με κύματα σωματικής απόλαυσης. Και τώρα… ένιωθα νεκρός. Είχα την παρόρμηση να επαναλάβω μια φράση που ήταν δημοφιλής ανάμεσα σε φίλους μου: “Η φύση είναι βαρετή.” Αυτό που με τρόμαζε ακόμη και τότε, ήταν ότι ήξερα πως το πρόβλημα δεν ήταν η φύση — ήμουν εγώ. Η φύση είχε γίνει άσχετη για μένα, απούσα από τη ζωή μου. Από την απλή έλλειψη έκθεσης και εξάσκησης, είχα χάσει την ικανότητα να τη νιώθω, να συντονίζομαι μαζί της ή να νοιάζομαι γι’ αυτήν. Η ζωή πλέον κινιόταν πολύ γρήγορα για κάτι τέτοιο…

ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

Mπορεί να θεωρηθεί πλεονασμός μια τοποθέτηση επί ζητημάτων τα οποία από πολλούς εκλαμβάνονται ως αυτονόητα; Πόσες φορές έχει συμβεί για καταστάσεις, τις οποίες με την πρώτη ματιά αντιλαμβανόμαστε ως απλές, να αναγκασθούμε, εκ των υστέρων, να αναγνωρίσουμε την πολυσυνθετότητά τους; Δεν είναι η εξυπακουόμενη «αλήθεια» που ανατρέπεται, στην καθημερινή κοινωνική πρακτική, κάνοντας το αυτονόητο να αποκτά τις διαστάσεις ψεύτικου;

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Το σύστημα της φύσης, της οποίας ο άνθρωπος είναι τμήμα,

τείνει να είναι αυτο-εξισορροπούμενο, αυτο-ρυθμιζόμενο, αυτο-καθαριζόμενο.

Όχι, όμως, με την τεχνολογία.

Ε. F. Schumacher

Ελευθερία χωρίς προσδιορισμούς

«Είναι ο πιο εύκολος τρόπος να λύσετε το πρόβλημα, τόσο ξεκάθαρος ώστε δεν χρειάζεται να τον πολυβασανίζεις για να τον παραδεχθείς. Έτσι, δεν θα υπάρχει πια  λόγος να σκεφτόμαστε. Και πραγματικά, το βασικό είναι να μην υπάρχει λόγος να σκεφτόμαστε! Όλο το μυστήριο της ζωής θα μπορέσει τότε να χωρέσει σε δυο φύλλα τυπωμένο χαρτί.» 
Φ.Μ. Ντοστογιέφσκι, Έγκλημα και τιμωρία

 
Πέφτοντας το μάτι μας στη λέξη «ελευθερία» στο λεξικό, συναντάμε τον ορισμό: «δυνατότητα αυτόβουλης και απεριόριστης δράσης σύμφωνα με τις επιθυμίες (κάποιου), η απουσία εξαναγκασμού ή καταπίεσης» και κατηγοριοποιείται σε προσωπική, του λόγου, ακαδημαϊκή ή του Τύπου.
Μέσα από αυτά τα όρια και τους προσδιορισμούς είναι μία δυνατότητα, που μπορεί να προκύψει κατόπιν συμφωνίας «κάποιων», με βάση τις επιθυμίες τους. Και μάλιστα, όταν απουσιάζει ο καταναγκασμός.

Μιχαήλ Μπακούνιν: ΑΡΧΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Σειρά ψήγματα, Εκδόσεις Gutenberg, Σελ. 91, Δεκέμβριος 2024

«Ακούσια λοιπόν και μοιραία υποταγή σ’ όλους τους νόμους που, ανεξάρτητοι από κάθε ανθρώπινη θέληση, συνιστούν την καθαυτό ζωή της φύσης και της κοινωνίας· αλλά, επίσης, κατά το δυνατόν αυτονόμηση απόλυτη απέναντι σε κάθε διαταγή, απέναντι σε κάθε θέληση –συλλογική και ατομική–, που θ’ αξίωνε να επιβληθή όχι φυσικά, με το νόμο και το δεσποτισμό. Κήρυγμα απευθύνει κ’ εδώ ο Μπακούνιν -κήρυγμα φλογερό, μ’ ένα σκοπό στο βάθος: την παιδεία, το πλάσιμο ελεύθερων συνειδήσεων, επαναστατημένων, που δεν θα υπακούν παρά στους νόμους, καθώς λέει, της φύσης, κι όχι στους απ’ έξω, τους από πάνω, τους κρατικούς. Γυρεύει το σμίλεμα ανθρώπων νέων, που θα κάνουν πέρα τον παλιό κόσμο, θα τον γκρεμίσουν συθέμελα, να στήσουν έναν καινούργιο».

Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΣΠΗΛΙΕΣ

Στη μακρινή, συγκριτικά με τους ρυθμούς που κυλά ο χρόνος σήμερα, δεκαετία του ’70, ένα από τα κύρια «αφοπλιστικά» επιχειρήματα των υποστηρικτών του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά και των ιδιωτών θιασωτών του καπιταλιστικού μετασχηματισμού του κόσμου, στην κριτική ενάντια στα ορατά, αρνητικά αποτελέσματα της κρατικοκαπιταλιστικής ανάπτυξης, ήταν το εξής: Και τι θέλετε;

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΡΕΦΕΙ ΤΗΝ ΚΛΕΨΥΔΡΑ: ΕΝΑΣ ΑΚΟΜΑ ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΕΧΕΙ ΜΟΛΙΣ ΧΑΡΑΧΘΕΙ…

 

«Το όνειρο μιας ανθρώπινης κοινωνίας ολοκληρωτικά αυτοματοποιημένης υπό την εξουσία του αλγόριθμου δεν θα οδηγούσε στον υπεράνθρωπο, αλλά στον απάνθρωπο. Το όνειρο μιας αλγοριθμικής ορθολογικότητας θα τείνει να μας μετατρέψει σε κοινές μηχανές. Είναι ένα ιδεώδες μάταιο. Ο άνθρωπος δεν είναι αλγοριθμοποιήσιμος. Το ίδιο και η ιστορία δεν είναι αλγοριθμοποιήσιμη, ούτε προβλέψιμη».

Οι αναρχοχριστιανικές κοινότητες της Ρωσίας του 19ου και 20ου αι.

Στη γεωγραφική περιοχή της Ουκρανίας-Ρωσίας που το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, στα τέλη του 19^ου αι. ευδοκίμησαν οι λεγόμενες τολστοϊκές κοινότητες. Κοινοβιακές, αναρχοχριστιανικές  κοινότητες. Σίγουρα οφείλουμε να διευκρινίσουμε, ότι ο Τολστόι δεν συμμεριζόταν τον όρο «τολστοϊσμός», ενώ παράλληλα και η χρήση του συνθετικού όρου «αναρχοχριστιανισμός» εμπεριέχει ουσιαστικά δυο αντίθετες μεταξύ τους έννοιες.

«Μπορεί να είμαι ο Τολστόι, αλλά δεν είμαι τολστοϊκός», έλεγε ο γνωστός λογοτέχνης. Ενώ ο αναρχοχριστιανισμός διακρίνεται από μια σύνθετη και πολλές φορές ετερόκλητη παρουσία απόψεων και πρακτικών. Δεν αποτελεί έναν συμπαγή «χώρο» αλλά σίγουρα υπάρχουν βασικοί και κοινοί πυλώνες που τον οριοθετούν. Η διδασκαλία του Ιησού, ο πασιφισμός, ο λιτός τρόπος ζωής είναι μερικοί από αυτούς. Ασφαλώς η Αναρχία, ξεκάθαρα αντίθετη σε κάθε μορφής επιβολή, ιεραρχία και εξουσία, τάχθηκε και τάσσεται αντίθετη σε κάθε -ισμό είτε πολιτικό είτε θρησκευτικό

Εν προκειμένω, η θρησκεία αποτελούσε ακόμη έναν καταπιεστικό μηχανισμό μέσω και της ιεραρχικής εξουσίας που επέβαλλε και επιβάλει η Εκκλησία. Πέραν των δογματισμών, όμως, που αυτή φέρει αποπροσανατολίζοντας και περιορίζοντας τη δυναμική ελευθερίας των ανθρώπων, ο Αναρχοχριστιανισμός ορίζεται, με αρκετούς βαθμούς ελευθερίας, μέσα από τους κοινούς τόπους των δυο αυτών τάσεων. Οι αναρχοχριστιανικές τολστοϊκές κοινότητες, ορθόδοξες στο θρησκευτικό δόγμα, δεν αποτελούν τις πρώτες ή τις μόνες συνδηλώσεις κοινωνικού και θρησκευτικού. Λίγους αιώνες νωρίτερα είχαμε το εξεγερτικό πνεύμα του θεολόγου Τόμας Μύνστερ και τις εξεγέρσεις που λάμβαναν χώρα στη κεντρική Ευρώπη. Ενώ κατά τη σύγχρονη εποχή συναντάμε τη λεγόμενη Θεολογία της Απελευθέρωσης στη Λατινική Αμερική, που αποτελεί θεωρητικά τον διάλογο μεταξύ θεολογίας και μαρξισμού, αλλά που ταυτόχρονα σε πολλές περιπτώσεις ενίσχυσε και υποστήριξε «απελευθερωτικά ένοπλα κινήματα», όπως αυτό των Σαντινίστας στη Νικαράγουα.

ΟΔΕΥΟΝΤΑΣ ΑΤΡΟΜΗΤΟΙ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Δεν ανησυχώ πιά.

Τόσες προειδοποιήσεις, τόσοι συναγερμοί, για το λύκο, που θα έρθει πεινασμένος.

Κι όμως η ζωή συνεχίζεται. Κάπου μακριά θεριεύει το αγρίμι κι εγώ το μόνο που έχω να κάνω, είναι να αρκεστώ στον προαυλισμό στο μαντρί, να λησμονήσω τις ολοήμερες βόλτες στους αγρούς και τα λιβάδια και προπάντων, να πάψω τη συναναστροφή με όσα αρνιά ανώριμα και απροσάρμοστα, προσπαθούν να ξεσηκώσουν τα άλλα, να τα παρασύρουν, έξω και πέρα από την σιγουριά και την ασφάλεια της στάνης, που με τόσο κόπο και ευφυΐα, έστησε ο τσοπάνης μας, για να προστατέψει το είδος μας.