Νευρομανία ή νευροφοβία;

Το (ψευδο-) επιστημονικό δίλημμα της επιλογής μεταξύ των νευρομανιακών και των νευροφοβικών

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ

Σπύρος Μανουσέλης

Ο 21ος αιώνας απ’ τη σκοπιά της επιστήμης περιγράφεται δικαίως ως ο «αιώνας του εγκεφάλου και του νου», αφού στην επιστημονική έρευνα πρωταγωνιστούν οι Νευροεπιστήμες. Και η κατανόηση της οργάνωσης και της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου αποτελεί αναμφίβολα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τόσο για την τρέχουσα όσο και για τη μελλοντική τεχνοεπιστήμη. Γεγονός που αναγνωρίζεται όχι μόνο από τους επιστήμονες αλλά και από τις κυβερνήσεις όλων των ανεπτυγμένων χωρών, οι οποίες και χρηματοδοτούν αφειδώς τα μεγάλα και ιδιαίτερα δαπανηρά ερευνητικά προγράμματα. Πώς εξηγείται, λοιπόν, το ότι η τρέχουσα νευροεπιστημονική επανάσταση «αμαυρώνεται» τόσο από την υπεραισιόδοξη νευρομανία όσο και από την πεσιμιστική νευροφοβία;

Η Επιστήμη της Αγάπης στο Ίδρυμα Ευγενίδου

Έρωτας, εγκέφαλος και ορμόνες σε μια μοναδική διαδραστική εμπειρία.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν ερωτευόμαστε; Πώς οι ορμόνες, οι αισθήσεις και η χημεία του σώματος δημιουργούν τα συναισθήματα που μας συνδέουν;

Καταναγκαστική ευτυχία και κατάθλιψη

Στο "όνειρο ενός γελοίου" του Ντοστογέφσκι, ο ήρωας ξεκινά με την εξής πρόταση: "Είμαι ένας γελοίος άνθρωπος" και παρακάτω συνεχίζει: "Άλλοτε, υπόφερα πολύ που φαινόμουν γελοίος. Δεν φαινόμουν, ήμουν. Πάντα μου ήμουν γελοίος και ξέρω πως σίγουρα θα είμαι από γεννησιμιού μου. Θα ήμουν και δε θα ήμουν επτά χρονών όταν έμαθα πως ήμουν γελοίος.

Η γοητεία της μελαγχολίας: Γιατί η θλιμμένη μουσική μας δίνει τόση χαρά;

Κάθε φορά που βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα στενάχωρο γεγονός, επιλέγουμε να ακούσουμε μελαγχολική μουσική. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η διακοπή της σύνδεσης του Internet στα κινητά τηλέφωνα αντιστρέφει τη γήρανση στους κατόχους τους

Με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «PNAS Nexus» ερευνητική ομάδα προσθέτει μια ακόμη και μάλλον απρόσμενη παρενέργεια της ολοένα και πιο αυξημένης χρήσης των κινητών τηλεφώνων. Σύμφωνα με τη μελέτη η χρήση του Internet στα κινητά τηλέφωνα προκαλεί πρόωρη γήρανση στους κατόχους τους.

Όταν η άγνοια είναι μεταμφιεσμένη ως γνώση

Η ανωτερότητα είναι μια ιδέα που υπάρχει ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσης, μισθού ή κοινωνικής καταξίωσης. Από τον Σωκράτη μέχρι τον Δαρβίνο έχουν διεξαχθεί πολλές μελέτες για να προσδιοριστεί τι ξυπνά την ανώτερη συμπεριφορά στους ανθρώπους, η οποία σχεδόν πάντα προέρχεται από μια μεγάλη αίσθηση της εσωτερικής έλλειψης.  Μια από τις πιο αποδεκτές θεωρίες είναι το φαινόμενο Dunning Kruger, που υποστηρίζει πως ορισμένοι άνθρωποι είναι εμφανώς ανεπαρκείς σε ορισμένες δραστηριότητες, παρόλα αυτά ισχυρίζονται πως γνωρίζουν τα πάντα, δημιουργώντας το ερώτημα: "Είναι δυνατόν το εν λόγω άτομο να μην αντιλαμβάνεται ότι είναι ανίκανο;"

Έλα, χαμογέλα: Είναι «μεταδοτικό» και κάνει τον κόσμο καλύτερο

Έρευνα δείχνει ότι το χαμόγελο είναι μεταδοτικό και εξαπλώνεται από το ένα άτομο στο άλλο.

Εδώ και εκατοντάδες χρόνια, από την εποχή του Κάρολου Δαρβίνου μέχρι και σήμερα, δεν έχει πάψει να γοητεύει τους επιστήμονες. Μάλιστα, πρόσφατα ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Fujita παρατήρησαν ότι το χαμόγελο είναι μεταδοτικό και εξαπλώνεται από το ένα άτομο στο άλλο σαν ένας ιός θετικής ενέργειας.

Μια ψυχική διαταραχή από την οποία πάσχει η ανθρωπότητα

«Οικολογικός ναρκισσισμός»: Αυτόν τον όρο χρησιμοποιεί ο αρχιτέκτονας Πάρις Βασιλειάδης για να περιγράψει τη σχέση της ανθρωπότητας με τη φύση

Ο «οικολογικός ναρκισσισμός», η επίδραση δηλαδή της συγκεκριμένης ψυχολογικής διαταραχής στη φύση και το περιβάλλον, ήταν το θέμα της διάλεξης του αρχιτέκτονα Πάρι Βασιλειάδη στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών της Αρχιτεκτονικής Τοπίου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).

Ο χρόνος περνάει πιο γρήγορα όσο μεγαλώνουμε;

Όσο μεγαλώνουμε ο χρόνος φαίνεται να περνάει όλο και πιο γρήγορα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου John Moores του Λίβερπουλ. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων στο Ηνωμένο Βασίλειο αισθάνθηκε ότι τα Χριστούγεννα πλησιάζουν κάθε χρόνο πιο γρήγορα. Ο χρόνος που αντιλαμβάνεστε εσείς δεν είναι απαραίτητα ίδιος με το χρόνο που αντιλαμβάνεται κάποιος άλλος.

Πώς το ασυνείδητο εξουσιάζει το μυαλό σου (video)

Ο επίμονος μύθος των αυτοκτονιών στις γιορτές

500 αυτοκτονίες καταγράφονται επισήμως κάθε χρόνο στην Ελλάδα

Ο αστικός μύθος που θέλει τις αυτοκτονίες να αυξάνονται την περίοδο των Χριστουγέννων επιμένει εδώ και δεκαετίες παρά τα επίσημα στοιχεία που τον διαψεύδουν, αναφέρουν αμερικανοί ερευνητές που παρακολουθούν το φαινόμενο εδώ και 25 χρόνια. Και όπως προειδοποιούν, οι μύθοι αυτού του είδους μπορεί τελικά να βλάπτουν όσους πράγματι νιώθουν μελαγχολία τις ημέρες των εορτών.

Αντιστρέφοντας το βέλος του χρόνου…

Τι είναι χρόνος; Αν με ρωτήσει κάποιος, ομολογώ πως δεν έχω πειστική απάντηση. Κατά καιρούς έχω ακούσει χαριτωμένες εκφράσεις του τύπου «το φυσικό φαινόμενο του χρόνου»! Βέβαια, ο χρόνος αυτός καθαυτόν δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι απλά μία φυσική διάσταση με τη βοήθεια της οποίας περιγράφουμε την δυναμική των φυσικών φαινομένων. Μια διάσταση που μας επιτρέπει να ξεχωρίσουμε το «πριν» από το «μετά», όπως με τις διαστάσεις του χώρου ξεχωρίζουμε το «εδώ» από το «εκεί».

Tα like ως «ναρκωτικό» και ο «φόβος του να μείνεις απέξω»

Πλάτη γυρισμένη, σκυφτό κεφάλι, μάτια κολλημένα σε ένα και μόνο σημείο με απλανές βλέμμα, τα δάχτυλα να σέρνονται σε μια επαναλαμβανόμενη κίνηση… Θα μπορούσε να είναι η εικόνα κάποιας ψυχής χαμένης στον κόσμο των ναρκωτικών. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική ματιά, πρόκειται για ένα θέαμα εντελώς κοινότοπο: είναι απλά ένας άνθρωπος που είναι απορροφημένος στο κινητό του.

Είναι ο γάμος αντίδοτο στην κατάθλιψη;

Το να λες «δέχομαι» στην πρόταση γάμου μπορεί εκτός των άλλων να θέτεις αυτόματα ένα σοβαρό εμπόδιο στην εμφάνιση σοβαρών ψυχικών διαταραχών και ειδικότερα της κατάθλιψης. Σε όλο τον κόσμο οι παντρεμένοι έχουν λιγότερες πιθανότητες από τους άγαμους ανθρώπους να εμφανίσουν κατάθλιψη σύμφωνα με μια από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν γίνει για αυτό το ζήτημα.

Μέσα κοινωνικής δικτύωσης / Πόλωση, εχθρότητα, κυνισμός – Γιατί ο καθένας από μας μπορεί να γίνει ο ίδιος τρολ

Οι νεαροί επιστήμονες που κάποτε δημιούργησαν τα Μέσα Kοινωνικής Δικτύωσης πίστευαν ότι με αυτόν τον τρόπο θα συνέβαλαν για να έρθουν οι άνθρωποι πιο κοντά. Αυτό το όνειρο όμως, ανήκει πλέον στον κόσμο της φαντασίας. Σήμερα τα κοινωνικά δίκτυα κατηγορούνται για διάφορα δεινά, από τη διάδοση “ψευδών ειδήσεων” μέχρι τη χρήση τους από ξένες δυνάμεις για αποσταθεροποίηση της δημοκρατίας σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

Το ασυνείδητο ως επιφάνεια Riemann

Οι επιφάνειες Riemann στην υπηρεσία της Ψυχανάλυσης

Η φυσική ιστορία της θρησκευτικότητας

Η εξελικτική και νευροθεολογική προσέγγιση των θρησκευτικών φαινομένων

Η φυσική ιστορία της θρησκευτικότητας

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ 18.05.24 20:37 Σπύρος Μανουσέλης

Γιατί περίπου το 90% των ανθρώπων δηλώνει ότι πιστεύει στην ύπαρξη κάποιας υπερφυσικής δημιουργικής δύναμης και γιατί πάνω από το 50% από αυτούς τους ανθρώπους νιώθει την ανάγκη να ταυτίζει και να προσωποποιεί αυτήν την αλλόκοσμη δύναμη με μια «θεότητα»; Πάντως στις μέρες μας ολοένα και περισσότερες νευροεπιστημονικές μελέτες καταφέρνουν να εντοπίζουν και να καταγράφουν λεπτομερώς τις διεργασίες που συντελούνται στο εσωτερικό του ανθρώπινου εγκεφάλου όποτε βρίσκεται σε κατάσταση θρησκευτικής έκστασης. Γεγονός που μας αποκαλύπτει τις εντυπωσιακές γνωστικές δυνατότητες της σύγχρονης Νευροθεολογίας.

Ανοίγοντας το «μαύρο κουτί» της κατάθλιψης

Αναζητώντας την έδρα της νόσου κατάθλιψη στους εγκεφαλικούς μαιάνδρους

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ 23.03.24 21:02

Σπύρος Μανουσέλης

Διεθνείς ιατρικές έρευνες προβλέπουν ότι, το 2030, η «κατάθλιψη» θα αποτελεί τη δεύτερη αιτία ασθένειας του παγκόσμιου ανθρώπινου πληθυσμού, ενώ την πρώτη θέση θα εξακολουθούν να διεκδικούν οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Μάλιστα, αν περιοριστούμε στις πιο εύπορες οικονομικά χώρες, τότε στο άμεσο μέλλον προβλέπεται ότι η κατάθλιψη και οι σχετικές με αυτήν ψυχοσωματικές διαταραχές θα αποτελούν το υπ’ αριθμόν ένα υγειονομικό πρόβλημα της ανθρωπότητας.

Ο μαθηματικός εγκέφαλός μας

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ  Σπύρος Μανουσέλης

Από ό,τι φαίνεται, ο Πυθαγόρας και ο Πλάτωνας, αλλά και οι λιγότερο πρωτότυποι σύγχρονοι οπαδοί τους, μάλλον σφάλλουν όταν αναζητούν τις απόλυτες και αιώνιες αλήθειες των μαθηματικών στο άυλο και αιθέριο σύμπαν των ιδεών. Ακόμη και το φαινομενικά «πνευματικό» σύμπαν των μαθηματικών φαίνεται πως έχει, τελικά, τις ρίζες του στον… εγκέφαλό μας.

Στην παγίδα της κατάθλιψης

Πώς εξηγείται η μαζική παρουσία ενός τόσο ψυχοδιαβρωτικού συναισθήματος;

Η σύγχρονη «επιδημία της κατάθλιψης» αποτελεί, άραγε, εκδήλωση μιας εγκεφαλικής ψυχοπαθολογικής συμπεριφοράς ή, αντίθετα, είναι μόνο η «διαφημιστική επινόηση» για την προώθηση αντικαταθλιπτικών φαρμακευτικών προϊόντων, όπως διατείνονται ορισμένοι κοινωνικοί ψυχολόγοι και ψυχοθεραπευτές; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς ορίζει κανείς και άρα με ποια κριτήρια αναγνωρίζει αυτή την «αποκλίνουσα» συμπεριφορά