Κυριακή 30 Απριλίου 2017

Κοσμικά σωματίδια στο κυνήγι αρχαιολογικών «θησαυρών»

Τα μιόνια είναι στοιχειώδη σωματίδια παρόμοια με τα ηλεκτρόνια, με τη διαφορά πως έχουν μεγαλύτερη μάζα.
Του Κώστα Δεληγιάννη 
Με βάση το χρονοδιάγραμμα της ομάδας, το αρχικό πρωτότυπο του ανιχνευτή αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε λίγους μήνες. Στη συνέχεια, θα προχωρήσουν στην κατασκευή της τελικής εκδοχής της συσκευής, η οποία υπολογίζουν πως θα είναι έτοιμη το επόμενο φθινόπωρο.

Τετάρτη 26 Απριλίου 2017

Αστρικό φως επιβεβαιώνει πως «ο Θεός παίζει ζάρια»

Σύμφωνα με το σενάριο που εξετάστηκε, η κβαντική διεμπλοκή μπορεί να είναι μία ψευδαίσθηση από κάποια άγνωστη ιδιότητα του σύμπαντος, η οποία περιορίζει τις επιλογές που έχουν οι επιστήμονες αναφορικά με τις ιδιότητες που ελέγχουν στα σωματίδια.
Του Κώστα Δεληγιάννη
Ακόμη ισχυρότερη επιβεβαίωση ενός φαινομένου που αποτελεί θεμελιώδη απόρροια της κβαντικής φυσικής, πέτυχε μία διεθνής ομάδα επιστημόνων, χρησιμοποιώντας φως από αστέρες που βρίσκονται 600 έτη φωτός μακριά από τον πλανήτη μας.

Κυριακή 23 Απριλίου 2017

Η παράλογη αποτελεσματικότητα των Μαθηματικών στην Φυσική


απόσπασμα από το βιβλίο του Γιώργου Λ. Ευαγγελόπουλου, «Μαθηματικά: Θεωρητική ή πρακτική επιστήμη, εντέλει;» (εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ)

(…) Πρέπει να τονιστεί ότι συμβαίνει (…) το πολύ σύνηθες φαινόμενο να μην υπάρχουν τα μαθηματικά εργαλεία προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα δύσκολο μαθηματικό πρόβλημα της Φυσικής. Κι όταν τελικώς επινοηθούν κι αναπτυχθούν τα μαθηματικά εργαλεία και επιλυθεί το μαθηματικό πρόβλημα, ενδέχεται να αποδειχθεί ότι η μαθηματική λύση που βρέθηκε έχει απροσδόκητη σημασία για την ερμηνεία ή τον πειραματικό-παρατηρησιακό έλεγχο κάποιου φυσικού φαινομένου που μέχρι τότε δεν φαινόταν να συνδέεται με αυτή τη λύση.

Τρίτη 18 Απριλίου 2017

Κβαντική εξομάλυνση σχετικιστικών ιδιομορφιών

Κβαντομηχανικά φαινόμενα εξαλείφουν μη-φυσικά χαρακτηριστικά του χωροχρόνου που προκύπτουν από την κλασική γενική σχετικότητα.
Η γενική θεωρία της σχετικότητας παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος για την περιγραφή του σύμπαντος. Προβλέπει όμως ότι οι μαύρες τρύπες και άλλες ιδιομορφίες διαθέτουν χαρακτηριστικά τα οποία δείχνουν να είναι απαράδεκτα από φυσική άποψη. Ομάδα θεωρητικών φυσικών από Βραζιλία, Ιταλία και Χιλή δημοσίευσε μια εργασία [Quantum Backreaction on Three-Dimensional Black Holes and Naked Singularities] στην οποία υποστηρίζεται ότι όταν κβαντομηχανικά φαινόμενα περιλαμβάνονται στην περιγραφή αυτών των ιδιομορφιών (singularities), τότε ο χωροχρόνος εξομαλύνεται, αφαιρώντας μερικά από τα προβληματικά χαρακτηριστικά που προέρχονται μόνο από την γενική σχετικότητα.

Πέμπτη 13 Απριλίου 2017

«Εξωγήινους ωκεανούς» παρουσιάζει η NASA


Του Κώστα Δεληγιάννη
Νέα ευρήματα για «υδάτινους κόσμους» στο Ηλιακό μας Σύστημα θα δημοσιοποιήσει η NASA, σε συνέντευξη Τύπου που θα πραγματοποιήσει τη Μεγάλη Πέμπτη. Παρόλο που στην ανακοίνωση για την εκδήλωση δεν δίνονται πολλές λεπτομέρειες για το τι θα ανακοινωθεί, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία αναφέρει πως οι ανακαλύψεις έγιναν με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble και του ρομποτικού σκάφους Cassini.

Σάββατο 8 Απριλίου 2017

Εντοπίστηκε για πρώτη φορά ατμόσφαιρα σε γήινο εξωπλανήτη

Η ανακάλυψη του GJ 1132b ανακοινώθηκε το 2015. Βρίσκεται στον νότιο αστερισμό Ιστία, ο οποίος είναι αμφιφανής στην Ελλάδα
Του Κώστα Δεληγιάννη
Ένα παχύ στρώμα από αέρια, τα οποία είναι είτε υδρατμοί είτε μεθάνιο, εντόπισε ομάδα επιστημόνων στον εξωπλανήτη GJ 1132b, που βρίσκεται σε απόσταση 39 ετών φωτός.

Σάββατο 18 Μαρτίου 2017

Ρομπότ έφτιαξαν δική τους γλώσσα


Ερευνητές του εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης OpenAI, του ιδρυτή της Tesla, Έλον Μασκ, έμαθαν ρομποτικούς πράκτορες (robotic agents) πώς να δημιουργήσουν την δική τους γλώσσα ώστε να επικοινωνούν επιτυχώς μεταξύ τους και να ολοκληρώνουν συγκεκριμένες αποστολές, μέσα σε ένα περιβάλλον δύο διαστάσεων.

Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017

Σε «υλικό-θαύμα» μετέτρεψαν επιστήμονες το υδρογόνο


Του Κώστα Δεληγιάννη
Τη δημιουργία μεταλλικού υδρογόνου στο εργαστήριο ανακοίνωσαν ερευνητές του πανεπιστημίου Χάρβαρντ, 80 και πλέον χρόνια από τότε που προβλέφθηκε για πρώτη φορά αυτή η «εξωτική» μορφή του χημικού στοιχείου. Έτσι, άνοιξαν τον δρόμο για επαναστατικές εφαρμογές που θα βασίζονται στο συγκεκριμένο υλικό, το οποίο τουλάχιστον στον πλανήτη μας δεν παράγεται με φυσικό τρόπο.

Τετάρτη 25 Ιανουαρίου 2017

Η παραβίαση θεμελιώδους νόμου της φυσικής πιθανόν εξηγεί τη σκοτεινή ενέργεια στο σύμπαν

Με άλλα λόγια, όπως εξηγούν οι φυσικοί στο άρθρο τους, είναι σαν η κοσμολογική σταθερά να είναι το ιστορικό της μη διατήρησης της ενέργειας κατά τη διάρκεια της «ζωής» του σύμπαντος.
Του Κώστα Δεληγιάννη
Στη «χειρότερη πρόβλεψη στην ιστορία της φυσικής», όπως συχνά αποκαλείται η ασυμφωνία ανάμεσα στην πειραματική τιμή και τη θεωρητική εκτίμηση για τη σκοτεινή ενέργεια, υποστηρίζουν πως δίνουν τέλος επιστήμονες από τη Γαλλία και το Μεξικό, με την πρόταση που διατύπωσαν.

Κυριακή 22 Ιανουαρίου 2017

Τα πρώτα ηλεκτρομαγνητικά πειράματα


Η ανακάλυψη του φαινομένου της δημιουργίας μαγνητικού πεδίου από κινούμενα φορτία ανακαλύφθηκε τυχαία (όπως συμβαίνει με τις μεγάλες ανακαλύψεις) από τον Δανό καθηγητή της Φυσικής Χανς Κρίστιαν Ερστεντ (Hans Christian Oersted, 1777-1851).

Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2017

To φως ως συνέπεια των εξισώσεων Maxwell


Θεωρώντας ως δεδομένες τις εξισώσεις Maxwell:

Βρέθηκε η πηγή των μυστηριωδών ραδιοκυμάτων από το διάστημα



Του Κώστα Δεληγιάννη
Την προέλευση των μυστηριωδών ραδιοκυμάτων, που παρέμενε άγνωστη για τους επιστήμονες εδώ και περίπου μία δεκαετία, κατάφερε να ταυτοποιήσει μία διεθνής ερευνητική ομάδα στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Κορνέλ.

Παρασκευή 6 Ιανουαρίου 2017

Η νέα έκδοση του προτύπου HDMI φέρνει υποστήριξη για ανάλυση 8K και δυναμικό HDR


Οι πιο πολλοί όταν φέρνουμε στο μυαλό μας το HDMI σκεφτόμαστε ενα καλώδιο που συνδέει δυο συσκευές, αλλά είναι πρώτα ένα πρότυπο για το τι μπορεί να μεταφερθεί απο μια συσκευή σε μια άλλη.
Πρόσφατα έγιναν γνωστές οι προδιαγραφές της νέας έκδοσης του HDMI προτύπου, το HDMI 2.1 η όποια έχει αρκετές βελτιώσεις σε σχέση με την προηγούμενη.

Τα πέντε σημαντικότερα μυστήρια γύρω από σύμπαν

Άρθρο στην ιστοσελίδα του αμερικανικού δικτύου NBC συνοψίζει τα 5 πιο σημαντικά από αυτά, καθώς και τις προσπάθειες των επιστημόνων να τα διαλευκάνουν
Του Κώστα Δεληγιάννη
Μέσα στο 2016 γράφηκαν σημαντικές σελίδες στην ιστορία της αστρονομίας και της κοσμολογίας, με ενδεικτικά παραδείγματα την πρώτη ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων και τον εντοπισμό ενός δυνητικά κατοικήσιμου εξωπλανήτη στη «γειτονιά» του ηλιακού μας συστήματος.

Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2016

Ιταλικό υπερηφαίστειο απειλεί την Ευρώπη

Ενας από τους κρατήρες του Campi Flegrei το οποίο δείχνει σημάδια αφύπνισης
Το «Campi Flegrei» παρουσιάζει σημάδια αφύπνισης προκαλώντας ανησυχία

Πριν από δύο χιλιάδες έτη η έκρηξη του Βεζούβιου κατέστρεψε την Πομπηία και προκάλεσε σειρά προβλημάτων στην Νότια Ιταλία. Απέναντι από τον Βεζούβιο, στην άλλη πλευρά του κόλπου της Νάπολης, υπάρχει ένα υπερηφαίστειο που παρουσιάζει σημάδια αφύπνισης. Οι ειδικοί παρακολουθούν το φαινόμενο αφού ενδεχόμενη έκρηξη θα μπορούσε να απειλήσει ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου 2016

Οι σύγχρονοι αλχημιστές

Tα παιδιά της Πανισπέρνα στο προαύλιο του Ινστιτούτου Φυσικής στη Ρώμη το 1934. Aπό αριστερά προς τα δεξιά: D’Agostino, Emilio Segrè, Edoardo Amaldi, Franco Rasetti και Enrico Fermi

Τα παιδιά της οδού Πανισπέρνα
Τέσσερα ακόμη ονόματα ήρθαν πρόσφατα να προστεθούν στον περιοδικό πίνακα και η κούρσα για την αναζήτηση νέων στοιχείων συνεχίζεται. Ο μακρύς και επιτυχημένος αυτός αγώνας ξεκίνησε τον περασμένο αιώνα από μια ομάδα ιταλών επιστημόνων

Βάρβογλης Χάρης – tovima.gr
Στις 28 Νοεμβρίου 2016 η Διεθνής Ενωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας (International Union of Pure and Applied Chemistry, IUPAC) ανακοίνωσε τα ονόματα τεσσάρων νέων χημικών στοιχείων, που είναι τα νιχόνιο (Nihonium), μοσκόβιο (Moscovium), τενέσιο (Tennessine) και ογκανέσον (Oganesson).

Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016

Ενδείξεις παραβίασης της Γενικής Σχετικότητας από το ίδιο πείραμα που δικαίωσε τον Αϊνστάιν

Τα αποτελέσματα της ομάδας δεν είναι προς το παρόν τελεσίδικα, καθώς η ανάλυση περισσότερων δεδομένων είναι απίθανο να δείξει πως δεν ευσταθούν.

Του Κώστα Δεληγιάννη
Οι δύο ανιχνευτές Advanced LIGO στις ΗΠΑ πέρασαν στην ιστορία τον Σεπτέμβριο του 2015, όταν έγιναν οι πρώτοι που κατέγραψαν σήματα βαρυτικών κυμάτων, και έτσι επιβεβαίωσαν μία από τις λίγες προβλέψεις της Γενικής Σχετικότητας που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαν επαληθευτεί πειραματικά.

Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου 2016

Ετρεξε προς τον θάνατο φωτίζοντας όλο το Σύμπαν

To άστρο στην πορεία θανάτου του προς την μαύρη τρύπα εξέπεμπψε την ισχυρότερη λάμψη στο Σύμπαν. Credit: (ESO, ESA/Hubble, M.Kornmesser)

Η ισχυρότερη λάμψη στον Κόσμο προήλθε από άστρο που κατάπιε μαύρη τρύπα

Πριν από 11 μήνες αστρονόμοι εντόπισαν μια λάμψη φωτός περίπου 500 δισ. φορές πιο λαμπρή από τον Ηλιο και 20 φορές πιο έντονη από όλη μαζί τη λάμψη του γαλαξία μας! Πρόκειται για την πιο ισχυρή λάμψη που εντοπιστεί μέχρι σήμερα στο Σύμπαν και οι ειδικοί θεώρησαν ότι ένα τέτοιο φαινόμενο δεν θα μπορούσε να έχει άλλη πηγή από το πιο βίαιο κοσμικό φαινόμενο, μια έκρηξη υπερκαινοφανούς αστέρα (ένα σούπερνόβα). Το φαινόμενο έλαβε την ονομασία (ASASSΝ-15lh).

Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου 2016

Ενεργοποιείται την Πέμπτη το Galileo, ευρωπαϊκή απάντηση στο GPS

Το Galileo θα περιλαμβάνει περισσότερους δορυφόρους από ό,τι το GPS, και το σήμα του θα περιέχει περισσότερες πληροφορίες.   (Φωτογραφία:  ESA )
Είναι κάτι σαν το γεφύρι της Άρτας στο Διάστημα: έπειτα από προσπάθειες 17 ετών και απρόβλεπτες δαπάνες που τριπλασίασαν το κόστος, η Ευρώπη ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει την Πέμπτη το δικό της σύστημα δορυφορικής πλοήγησης. Για τις συμβατές συσκευές, το Galileo θα προσφέρει μακράν πιο ακριβές στίγμα σε σχέση με το αμερικανικό GPS και το ρωσικό Glonass.

Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2016

Συμπτώματα κατάθλιψης και τάσεις αυτοκτονίας έχουν οι φοιτητές Ιατρικής


Συμπτώματα κατάθλιψης και αυτοκτονικό ιδεασμό παρουσιάζει μεγάλο ποσοστό φοιτητών Ιατρικής, παγκοσμίως, σύμφωνα με αμερικανική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο Journal of American Medical Association.

Παρασκευή 9 Δεκεμβρίου 2016

Κοσμική σκόνη εντοπίστηκε στις ταράτσες κτιρίων

Την επόμενη φορά που θα ανεβείτε στην ταράτσα σας είναι πιθανό να πατήσετε πάνω σε κοσμική σκόνη
Σωματίδια σκόνης κοσμικής προέλευσης που πέφτουν από τον ουρανό, ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά στις στέγες και στις ταράτσες κτηρίων του Όσλο και του Παρισιού. Η σκόνη αυτή μπορεί να έχει ηλικία όση και το ηλιακό μας σύστημα, δηλαδή γύρω στα 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Τέτοια αρχέγονη σκόνη συνήθως ανακαλύπτεται στην παρθένα Ανταρκτική, αλλά κρύβεται ανακατεμένη και στην κοινή σκόνη μιας μεγαλούπολης.

Bρέθηκε ουρά δεινοσαύρου παγιδευμένη και διατηρημένη σε ήλεκτρο

To ανακάλυψε τυχαία ένας κινέζος ερευνητής σε αγορά σε πόλη της Μιανμάρ   (Φωτογραφία:  Reuters )
Εδώ και 99 εκατομμύρια χρόνια, η φτερωτή ουρά ένας νεαρού δεινόσαυρου κόλλησε στο ρετσίνι ενός δέντρου, που παγίδευσε το ζώο. Η ατυχία του όμως αυτή παρέχει στους επιστήμονες σήμερα μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν τους δεινόσαυρους με φτερά που ήκμασαν την κρητιδική περίοδο.

Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2016

«Πράσινο φως» στη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού ρομπότ για τον Άρη

Στη διήμερη συνάντηση των εκπροσώπων των κρατών-μελών της ESA, η οποία ολοκληρώθηκε σήμερα, συμφωνήθηκε η χρηματοδότηση του δεύτερου σκέλους του προγράμματος ExoMars.
Του Κώστα Δεληγιάννη
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) εξασφάλισε τα 436 εκατομμύρια ευρώ που χρειαζόταν για να αναπτύξει το πρώτο ρομποτικό όχημα εξερεύνησης που θα στείλει στον Άρη. Μάλιστα, η ESA πήρε το «πράσινο φως» παρά την αποτυχία προσεδάφισης του σκάφους Schiaparelli, το οποίο τον Οκτώβριο συνετρίβη στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη.

Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2016

Πρώτες ενδείξεις για παράξενη κβαντική παραμόρφωση στο Διάστημα

To πανίσχυρο μαγνητικό πεδίο του άστρου νετρονίων δείχνει να επηρεάζει τα εικονικά σωματίδια που ξεπηδούν από το κενό (Καλλιτεχνική απεικόνιση: ESO/L. Calçada)
Έχουν περάσει 80 και πλέον χρόνια από τότε που το φαινόμενο προβλέφθηκε από γίγαντες της κβαντομηχανικής όπως ο Βέρνερ Χάιζενμπεργκ. Έπειτα από δεκαετίες αναζήτησης, διεθνής ομάδα αστρονόμων παρουσιάζει τώρα τις πρώτες ενδείξεις για το φαινόμενο της «κβαντικής διπλής διάθλασης» γύρω από ένα άστρο νετρονίων.

Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2016

Επίσημα βαφτίσια για νέα στοιχεία του Περιοδικού Πίνακα

O Κοσούτο Μορίτα του Ινστιτούτου RIKEN στην Ιαπωνία καμαρώνει την επιβεβαίωση της ανακάλυψης του στοιχείου 113 σε παλαιότερο στιγμιότυπο (Πηγή: Kyodo News)
Η Διεθνής Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC) ανακοίνωσε ότι, έπειτα μετά από πεντάμηνη δημόσια διαβούλευση, ενέκρινε και επίσημα τα ονόματα τεσσάρων νέων χημικών στοιχείων όπως είχαν προταθεί από τους δημιουργούς τους.

Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2016

EmDrive: (NASA) Μηχανή που «αψηφά τους νόμους της Φυσικής» δείχνει να λειτουργεί

Το EmDrive είναι ένας χάλκινος κώνος μέσα στον οποίο αναπηδούν ηλεκτρομαγνητικά κύματα   (Φωτογραφία:  NASA )
Αν τα απίθανα ευρήματα επιβεβαιωθούν, οι φυσικοί θα πρέπει να επιστρέψουν στα θρανία: ερευνητές της NASA αναφέρουν ότι ένας πειραματικός κινητήρας για διαστημικά σκάφη προσφέρει ώση χωρίς να χρησιμοποιεί κανένα προωθητικό υλικό, κάτι που δείχνει να παραβιάζει τον τρίτο νόμο του Νεύτωνα και την αρχή διατήρησης της ορμής.

Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2016

James Webb, το χρυσό μάτι μας στο Σύμπαν!


Βάρβογλης Χάρηςtovima.gr
Ο διάδοχος του Hubble είναι έτοιμος για εκτόξευση. Οι προσδοκίες από το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο είναι μεγάλες, καθώς θα τεθεί σε τροχιά τεχνητού πλανήτη, σε απόσταση τριπλάσια από του Hubble, και θα είναι στραμμένο συνεχώς προς το Άγνωστο!

Σάββατο 26 Νοεμβρίου 2016

Η τεχνητή νοημοσύνη στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής


Η ανακάλυψη εξωγήινης ζωής είναι ένα από τα πιο τρελά όνειρα της σύγχρονης επιστήμης- ωστόσο, πρακτικά μιλώντας, η αναζήτηση αυτή είναι δύσκολη υπόθεση, καθώς, πέρα από προγράμματα αποστολής και αναζήτησης σημάτων προηγμένων πολιτισμών (όπως το SETI), προϋποθέτει και την ανάλυση μακρινών εξωπλανητών, βάσει στοιχείων από τηλεσκόπια.

Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2016

LIGO: Ξανά σε λειτουργία το ιστορικό πείραμα ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων

Ένας άθλος που επαναλήφθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν καταγράφηκαν νέα σήματα,  και πάλι από δύο μαύρες τρύπες, με μάζες 14 και 7,5 φορές μεγαλύτερες από τη μάζα του Ήλιου, οι οποίες στροβιλίζονται σε ολοένα μικρότερη απόσταση.
Του Κώστα Δεληγιάννη
Έπειτα από μία σειρά αναβαθμίσεων, για τις οποίες χρειάστηκε να παραμείνει εκτός λειτουργίας για 10 μήνες, το πείραμα Advanced LIGO στις ΗΠΑ είναι έτοιμο να ξεκινήσει ξανά. Όπως και στην πρώτη φάση της λειτουργίας του, το πείραμα θα διεξαχθεί με τη βοήθεια δύο ανιχνευτών, ενός στη Λουιζιάνα και ενός στην Ουάσιγκτον.

Δευτέρα 21 Νοεμβρίου 2016

Ο μυστηριώδης κρατήρας της Δήμητρας αποκαλύπτεται

Μία από τις νέες εικόνες του μυστηριώδους κρατήρα Occator στη Δήμητρα. Credit: (NASA, JPL-Caltech/UCLA/MPS/DLR/IDA)
Το σκάφος Dawn της NASA τράβηξε ίσως τις καλύτερες μέχρι σήμερα φωτογραφίες της Δήμητρας, του νάνου πλανήτη που βρίσκεται στη ζώνη των αστεροειδών μεταξύ 'Αρη-Δία. Το Dawn φωτογράφησε τον κρατήρα Occator (Σβαρνιστής - όνομα αγροτικού θεού των Ρωμαίων), που έχει πλάτος 92 χιλιομέτρων και βάθος τεσσάρων χιλιομέτρων, όπου φαίνεται καθαρά η έντονα φωτεινή περιοχή στο κέντρο, η οποία έχει τόσο προβληματίσει τους επιστήμονες για την προέλευσή της.